HISTORIA ŻYCIA | MODLITWY | LITURGIA GODZIN

HISTORIA ŻYCIA ŚW. BARNABY

Opisanie życia św. Barnaby jest dzisiaj trudnym przedsięwzięciem. Na te trudności składa się kilka elementów: czas, który upłyną od tamtych wydarzeń, specyficzne podejście ludzi Wschodu do faktów historycznych, legenda o św. Barnabie, która na całe wieki (aż do końca XIX w.) blokowała prace historiografów nad tą barwną postacią. Trochę faktów zostało opisanych w Dziejach Apostolskich i, poza kilkoma innymi udokumentowanymi wydarzeniami, jest to zasadniczo cała wiedza historyczna, jaką posiadamy. Systematyczne badania nad życiem i działalnością św. Barnaby Apostoła prowadzi ks. prof. Marek Starowieyski, znakomity patrolog i wybitny znawca starożytności chrześcijańskiej. Dokonał on przekładu tzw. „Ewangelii św. Barnaby”, jednakże prace nad historią życia Apostoła postępują powoli.

Pewne jest, że św. Barnaba (jego prawdziwe imię to Józef; przydomek Barnaba – czyli mąż pocieszenia – pod którym znany jest w Dziejach Apostolskich, nadali mu Apostołowie) urodził się w Salaminie na Cyprze w rodzinie żydowskiej. Był to ród zamożny i posiadający znaczne wpływy zarówno w sferach politycznych, jak i handlowych. Ojciec był właścicielem kopalń miedzi oraz olbrzymich winnic. O dacie narodzin Barnaby zasadniczo nic nie wiemy. Legenda o św. Barnabie powstała na Cyprze na przełomie V i VI wieku mówi, że z łaski Bożej następnego dnia po Pańskim narodzeniu, w Salaminie przyszło na świat dziecię, które z ustanowienia Bożego przynieść miało na Cypr wiarę chrześcijańską. Być może jest to prawda. W Piśmie Świętym pierwsza wzmiankę o św. Barnabie znajdujemy w Dziejach Apostolskich w rozdziale 4, w wersie 36: »Tak Józef, nazwany przez Apostołów Barnabas, to znaczy „Syn Pocieszenia”, lewita rodem z Cypru, sprzedał ziemię, którą posiadał, a pieniądze przyniósł i złożył u stóp Apostołów.« Według zwyczajów panujących na starożytnym Wschodzie, by przeprowadzić taka transakcję bez ingerencji krewnych, trzeba było mieć ok. 40 lat. Biorąc pod uwagę fakt, iż opisywane zdarzenie miało miejsce ok. 34 – 35 r. po Chrystusie, trudno, by było tę datę narodzin obronić.

Po ukończeniu 12 lat Barnaba (Józef) został wysłany do Jerozolimy na naukę w szkole Gamaliela. Tu uczył się znajomości Tory i poznawał księgi Pisma, czyli proroków i księgi mądrościowe. Zasadniczo ten etap jego życia jest dość pewny, gdyż pochodząc z rodu Lewiego, miał obowiązek nauki w tej szkole. Prawdopodobny jest natomiast następny etap życiowy, czyli nauka w Antiochii Syryjskiej. Potwierdzałoby to fragment z Dziejów Apostolskich, opisujący przybycie Barnaby do Antiochii. Wynika z niego, że Barnaba zna to miasto i wielu ludzi w nim żyjących. ( na zdjęciu z lewj strony: Monastyr Św. Barnaby )

   Wiele wskazuje na to, że po zakończeniu studiów w Antiochii Barnaba wraca do Jerozolimy i staje się sympatykiem uczniów Jana Chrzciciela. Później – jak niektórzy sądzą – przynależy do grona 72 uczniów, z których Pan Jezus wybrał 12 Apostołów. Jest więc blisko Jezusa i to chyba od samego początku. Być może na przeszkodzie w pełnym zaangażowaniu się w dzieło Jezusa stanęło na początku faryzejskie wykształcenie, jakie Barnaba otrzymał w szkole Gamaliela. Jednak po zmartwychwstaniu Jezusa jego życie ulega całkowitej przemianie. Przywołane powyżej wydarzenie sprzedaży ziemi i przekazania Apostołom pieniędzy nie byłoby możliwe, gdyby Barnaba był tylko widzem stojącym z boku. Nigdzie też nie mamy wzmianki o jego chrzcie lub włożeniu na niego rąk przez Apostołów i przekazaniu mu w ten sposób darów Ducha Świętego, a jednak z pełnym zaufaniem Apostołowie wysyłają go jako jednego spośród siebie, by umacniał braci w Antiochii (Dz11, 22-26). Świadczy o tym, że Barnaba od chwili zmartwychwstania Pana Jezusa jest zaangażowany w dzieło Ewangelii.

   W czasie pobytu w Antiochii Barnaba dowiaduje się o nawróceniu Szawła. Wyrusza w drogę do Tarsu. Tam odnajduje Szawła i razem wracają do Antiochii. Wydaje się, że Szaweł i Barnaba poznali się w szkole Gimaliela w Jerozolimie. Dlatego bez większych problemów Barnabie udaje się namówić przyjaciela do wspólnej pracy w Antiochii. Obaj wyruszą też później w pierwszą podróż misyjną, której celem jest Cypr i kawałek Azji Mniejszej w okolicach Tarsu. Podróż ta miała miejsce w latach 45– 48. W 49 r. Barnaba i Paweł uczestniczą w Pierwszym Soborze Jerozolimskim, po czym Paweł udaje się w druga wyprawę misyjną. Barnaba prawdopodobnie przez jakiś czas pozostaje jeszcze w Jerozolimie wraz z Apostołami. Po wypędzeniu Żydów z Rzymu przez cesarza Klaudiusza w 50 r. Barnaba udaje się prawdopodobnie po raz kolejny do Antiochii. Kościół Wschodni uważa, że jest on pierwszym biskupem Antiochii. Przypuszcza się, że Barnaba przebywał i nauczał w tym miejscu do chwili objęcia rządów w Rzymie przez cesarza Nerona. Gdy zaczyna się prześladowanie chrześcijan w Rzymie , wielu z nich ucieka na Cypr i zaczyna odwiedzać gminy chrześcijanie założone wraz z Pawłem w czasie pierwszej wyprawy misyjnej. Prześladowanie chrześcijan rozpętane przez Nerona dociera w końcu i na Cypr. ( ikona obok: Św. Paweł Apostoł i Św. Barnaba ).

   Około 67 – 68 r. Barnaba ginie za murami Salaminy, jednak nie z rąk Rzymian, lecz zawistnych Żydów, którzy oskarżali go o odciąganie ludzi od synagogi. Barnabę ukamienowano, korzystając z cichego przyzwolenia władz rzymskich na zabijanie chrześcijan. Według niektórych świadków ciało Barnaby zostało spalone na znak wiecznego potępienia i mieli tego dokonać Żydzi. Inni natomiast, w tym św. Hilarion – przyjaciel Barnaby, zostawili spisane świadectwa o pogrzebaniu ciała Barnaby w płytkiej jaskini ok. 3 km od Salaminy. Gdy w 468 r. odnaleziono tzw. Grób Barnaby, opisany przez św. Hilariona pochówek Barnaby znalazł swe potwierdzenie.

Grób Św. Barnaby

Obraz Św. Barnaby w kaplicy